Savaş ya da Kaç Tepkisi ve Modern Dünya

Modern dünyada da fiziksel saÄŸlığımızı ve bütünlüğümüzü etkileyen olaylar yaÅŸamaktayız. Karşıdan karşıya geçerken, araba kullanırken, karanlıkta yürürken, gece bir tıkırtı duyduÄŸumuzda…Bir önceki konuda bahsettiÄŸimiz gibi bu durumlarda bizi hayatta tutan otomatik sistem ‘SavaÅŸ ya da Kaç Tepkisi’dir.

Modern dünyada kendimizi tehdit altında hissettiğimiz durumlar sadece fiziksel durumlarla kısıtlı değildir. İşten atılmak, boşanmak, aldatılmak, hastalık, terfi edilmek, ekonomik sorunlar, aile içi sorunlar, taşınmak, yakın ilişkilerin bitmesi gibi bize sadece duygusal yük getiren durumlar yaşamaktayız. 

Fiziksel tehditler olmasa da beyin bunları ‘tehdit’ olarak algılarsa, yine ortaya ‘SavaÅŸ ya da Kaç Tepkisi’ çıkmaktadır.

Otonom sinir sistemi ve hipotalamus kiÅŸiyi hazır hale getirmek için ‘alarma’ geçer. Alarm durumunda aslında kısa süreli olduÄŸunda zararsız olan birçok belirti ortaya çıkar. Bu belirtilerin temelinde adrenalin, noradrenalin ve kortizol hormonları yatmaktadır. Gözbebekleri daha çok ışık almak için büyür. Tüm kaslar kasılır. El ve ayaklardan kan çekilir. Sindirim sisteminden kan çekilerek daha gerekli bölgelere gönderilir. Kalp, kan ihtiyacını gidermek için daha çok çalışır. Mide daha fazla asit salgılar, solunum hızı ve derinliÄŸi artar. Vücut terler. KiÅŸiye baÄŸlı olarak daha farklı belirtiler ve tepkiler de ortaya çıkabilir.

Vücut bu ÅŸekilde çalışırken, kiÅŸi bazı durumları oldukça net farkedebilir. Beyaz benekler görme, baÅŸaÄŸrısı, boyun, sırt ve omuz aÄŸrısı, el ve ayakta üşüme, uyuÅŸma, terleme, titreme, mide aÄŸrısı, baÅŸ dönmesi, sersemlik hissi, ateÅŸ basması, yüz kızarması…

Günümüzde bu belirtileri yaÅŸadığınız durumlar arttıkça iÅŸ ve okul baÅŸarısızlığı, konsantrasyonda güçlük, unutkanlık, mutsuzluk, öfke, sık sık tartışmaya girme gibi sorunlarınız da artabilir. Çünkü ortaya çıkan belirtiler sizi savaÅŸmaya veya kaçmaya hazırlasa da bunları yapmak her zaman kolay olmayabilir. Patronunuzun sizi azarlaması karşısında bazen sadece susmak durumunda kalabilirsiniz. GeleceÄŸinizle ilgili sürekli endiÅŸe durumu yaÅŸasanız da bunu kendinize bile itiraf edemeyebilirsiniz…

Önceki Yazı:

Anksiyete Nedir?

Devam eden yazı:

Anksiyete Belirtileri Nasıl Azaltılır?

Uzman Psikolog Meltem Özcüler

Kaynaklar

http://www.nimh.nih.gov/health/topics/anxiety-disorders/index.shtml

http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1958997/

Barlow, David. Clinical Handbook of Psyhological Disorders. Guiford Press, NY.

YurdakoÅŸ, E.’Stres Fizyolojisi’. Ä°.Ãœ. CerrahpaÅŸa Tıp Fakültesi, Fizyoloji Anabilim Dalı.

Bayraktar, E. (2007). Hoşçakal Panik. Gendaş Kültür, İstanbul.

Physiology of Stress. Jones and Barrett Publishers